UNCUT SOUL PRINCE 1995 – BY: MRK [1995]

Soul (Eng.: ziel), oorspronkelijke zwarte muziek­vorm, eind jaren vijftig onts­taan uit de gospel en blues van zuidelijk Noord-Amerika. Aan­vankelijk de benaming voor een genre dat zich kenmerkt door specifieke (gefraseerde) vocaal tech­nieken (Gospel), verweven met een strakke muzikale begelei­ding (Jazz, Rythem & Blues). In reactie op de godsgezinde gospelteksten, handelen Soulteksten over het algemeen van liefde en (vanaf eind jaren zestig steeds frequenter) de sociale en politieke positie van zwarte mensen in (vooral) de Verenigde Staten. Vanaf deze perio­de, ook wel de verzamelnaam voor een groot gedeelte van het gigan­tische Afrika­ans-Amerika­anse muziek­ouevre zoals: Doo-Wop, R&B, Funk, som­mige Jazz-stij­len en de huidige New Jack Swing en Rap.

Na het belangrijke pionierswerk, eind jaren vijftig, van o.a. zangers als Ray Charles ( het nummer What’d I say [1959] wordt ook wel als de geboorte van de soul aangewezen ), Sam Cooke, Brook Benton, en zangeres Dinah Washington, ont­wik­kelen zich in de jaren zestig een aantal stromingen die de Soul tot wereld­wijde acceptatie brengen. Enkele grote namen die buiten deze stromi­ngen vallen, maar wel een evidente bijdrage aan het genre hebben geleverd, zijn o.a.: James Brown en Aretha Franklin.

5 nummers Wetenschap in Beeld € 14,95

-Chicago Soul (o.a.: Jerry Butler, The Impressions, Curtis Mayfield, Jackie Wilson, The Chi-Lites, Nathalie Cole). Vooral via de platenlabels Vee-Jay en Chess, komt het ‘grote publiek’ in aanraking met de ‘Windy City Soul Sound’ die met name aan Curtis Mayfield toegeschreven dient te worden. Deze schrijver, producer en bandleider van The Impressions, heeft in dit decen­nium een enorme invloed uitgeoefend. Na de DooWop periode van The Impressions, ontwikkelde hij het geluid, deels over­genomen van gospelgroep Swan Silvertones, dat deze strom­ing typeert. In die tijd inspireert en produceert hij hiermee veel locaal talent. Vanaf 1970 begint hij aan een solocarrière die het geluid van een nieuw decen­nium helpt creëren.

-Memphis Soul (o.a.: Otis Redding, Rufus Thomas, Carla Thomas, Sam & Dave, Eddie Floyd, Isaac Hayes, Staple Singers. Soul Children). Het STAX label (oorspronkelijk Satelite records) is van grote betekenis geweest voor de doorbraak van de Memphis Soul. Het label staat bekend als groot contributeur aan zwarte muziek door de minutieus geproduceerde stijl die het commer­cieel goed deed en tegelijkertijd toch vast hield aan etnische roots. Eind jaren zestig vestigen zich, veelal onder begeleid­ing van de vaste huis­bands Booker T & the M.G.’s en The Mar-Keys (plus een vaste staf van tekstschrijvers waaron­der Isaac Hayes), namen als Otis Redding, Joe Tex en Wilson Pickett. Na de dood van Otis Redding en de nieuwe begeleidingsband The Bar-Kays (allen omgekomen in een vliegtuigon­geluk), wordt Isaac Hayes het belangrijkste gezicht van Stax en een groot­heid in het genre ‘zwarte muziek’. In 1975 gaat de maatschap­pij failliet, maar het Stax oeuvre is tot op heden nog steeds onder eigen naam verkrijgbaar via Fantasy Records.

-Muscle Shoals en Malaco Soul; Muscle Shoals Soul, dankt zijn naam aan het gelijknamige vliegveld van Florence, Alabama waar schrijver/muzikant Rick Hall zijn eerst studio vestigt. Het label identificeert zich door het typische (rauwe) zuidelijke geluid dat vergelijkbaar is met dat van Stax. In 1964 worden de Muscle Shoals studios gelini­eerd aan gigant Atlantic Reco­rds, die er een aantal grote arties­ten laat opnemen (o.a. Aretha Franklin, Wilson Pick­ett). Een ander zuidelijk label is Malaco dat in de jaren ’70 vooral furore maakt met artiesten als King Floyd, C.L.Blast, Anita Ward, Z.Z.Hill en Soul-Blues veteraan Bobby Bland. In 1985 neemt Malaco de Muscle Shoals studios en de distributie van Atlantic over. Als in 1986 het gospellabel Savoy daarbij komt, verwordt Malaco tot een van de grootste huidige souldistributeurs.

-Motown Soul (o.a.: The Miracles. Martha & the Vandellas, The Supremes + Dianna Ross, Smokey Robinson, Stevie Wonder, Marvin Gaye, The Commodores, The Jacksons). De specifieke ‘Motown sound’ (een combinatie van R&B, pop en gospelroots) wordt niet getypeerd door de beginperiode van het label dat Berry Gordy jr., in 1960, eigenhandig opzet. Na de eerste Billboard suc­cessen van o.a. The Miracles en The Marvelettes, neemt Gordy een aantal kleine noodlijdende Detroit labels en hun artiesten (o.a. The Tempta­tions) over. Dit is het begin van een zeer veel belovende toekomst, die Motown en aanverwante labels Tamla, Gordy, Soul & VIP een reeks aan hits oplevert. Begin jaren zeventig wordt het specifieke Motown geluid, in termen van geografie, steeds moeilijker te definiëren. Diverse (min­der Soul georiënteerde) stijlen doen hun intrede in zowel het label als de gehele zwarte muziekindustrie. In deze periode verlaten een aantal ar­ties­ten en producers het label. In de jaren 70 levert Motown een klein aantal nieuwe (wereld)­suc­cessen af : (o.a.) The Jackson 5 (ontdekt door Diana Ross), Gladys Knight & the Pips, Diana Ross (solo) en de meer funk georiënteerde Rick James. In 1988 verko­opt Berry Gordy zijn Soul imperium (met uit­zondering van muziek­uit­geverij Jobete) aan MCA records. Met de komst van de New Jack Swing en de instand­houding van het originele genre, wordt het Motown ver­haal tot op de dag van vandaag vervolgd. Nieuwe artiesten (’90) zijn o.a. Gerald Alston, Basic Black, Blaze en Johnny Gill die hun Soul com­bineren met de huidige technologie en trends in dansmuziek.

-Miami Soul, alhoewel de Miami sound niet direct tot de pioni­ers gerekend kan worden, is het geluid dat er, begin jaren zeventig, werd ontwikkeld toch noemenswaardig. Betty Wright zet hiervoor in 1971 de trend met het nummer ‘Clean up woman’, waarna Timmy Thomas en de groep Beginning of the End snel volgen. In 1974 krijgt de stroming wereldwijde erkenning door George McCrae’s ‘Rock your baby’. Producers zijn de (blanke) Howard Casey en Rick Finch -later bekend als KC & the Sunshine band- die de geluiden van de pioniers aan elkaar smeden en daarmee, in de daar op volgende jaren, verantwoordelijk zijn voor een reeks aan hits. Als begin jaren tachtig het TK label (grootste distribu­teur van Miami Soul in die tijd) op non actief gaat, is de stroming zo goed als voorbij. In ’81 maakt KC & the Sunshine band nog een come back met hun groot­ste succes ‘Ple­ase don’t go’.

-Philadelphia Soul, betekent voor de jaren zeventig wat Motown voor de jaren zestig heeft bet­eke­nd. De grote namen achter deze stroming zijn Kenny Gamble en Leon Huff die, na het werken voor klein­ere (+ zelf opgerichte) labels, in 1971 Philad­elphia Inter­national Records opzetten. Met de hulp van CBS leggen zij in 1972 de basis voor hun geluid met Billy Paul’s wereld­wijde hit ‘Me and Ms. Jones. Huisbegeleidingsband MFSB creëe­rt in de daaropvol­gende jaren het geluid waar Phila­del­phia dan het al­leenrecht op lijkt te hebben. In samen­wer­king met een gigan­tisch orkest (veel viol­en) produceren zij een vol en glad geluid wat als inspiratie voor de latere disco zal gelden. De Philly sound wordt daarom ook wel omschreven als ‘onbewust commercieel, doch hoogstaand kwalitatief’. De hoogtijdagen duren voort tot begin jaren tachtig, verantwoor­delijke arties­ten zijn o.a.: Harold Melvin & the Blue notes, The O’Jayes, Teddy Pendergrass, The Spin­ners, Lou Rawls, The Three Degrees, The Trammps en McFadden & Whitehead.

Lees Wetenschap in Beeld met 50% korting

Vanaf de jaren tachtig is de Soul niet meer strak in te delen naar geografie en nieuwe grote stijlen worden er niet meer geboren. Het genre professionaliseert zich echter wel door individuele prestaties en vertoont steeds meer banden met de andere en nieuwe zwarte muziekstijlen, zoals Funk en HipHop. Het oeuvre is gigantisch en is na het pioniers­werk van New Jack Swing for­matie Guy (1988), Keith Sweat en Al B. Sure, sterk met dit moderne genre verbonden. Moder­ne soul­bal­lads zijn daarom veelal te vinden op naam van der­gelijke arties­ten (o.a.: Miles Jaye, Keith Washin­gton, Gene Rice, Omar Chandler, Lalah Hatha­way, Miki Howard, Boyz II Man, etc.) Twee artiesten die het in de laatste jaren tot mega Soul sterren hebben gebracht zijn Anita Baker en Luther Vandr­oss (zie ook Motown ’90).

Bronnen: Black Music encyclopedia, Mike Clifford, Jon Futrell, Chris Gill, Roger St. Pierre, Clive Richardson, Chris Tren-gro­ve, Bob Fischer, Bill Sheehy, Lindsay Wesker. Harmony Books, New York, Pop encyclopedie, Elsevier.

Home Wetenschap in Beeld

BoekenBoeken

Geef een reactie